بالاخره سال جدید آمد و دوباره زنگ تحصیل مدرسه علمیه قم نیز به صدا درآمد. زنگ سال جدید در حوزه های علمیه معمولا به شکل سخنرانی های علما است. اساتید بزرگ می آیند و برای طلاب از وظایفشان می گویند، از بایدها و نبایدهای طلبگی و از سختی های راه. مثلا امسال در قم آیت الله مقتدایی صحبت کرد و بعد هم آیت الله سبحانی. در مشهد آیت الله علم الهدی و در اصفهان آیت الله مظاهری. هر کدام از دغدغه هایشان گفتند و طلاب شنیدند وخبرگزاری ها هم خبرش را روی صفحه اول مخابره کردند.
سال نو که آغاز می شود طلاب جوان به دنبال کتاب های سال جدید می روند. پاساژ قدس، در نزدیکی حرم که مرکزی است برای کتابفروش های قم، این روزها فروش بیشتری از کتاب های حوزوی دارد. علاوه بر آن وقتی از در پشتی فیضیه وارد حوزه می شوی صف طولانی طلاب را می بینی که منتظرند کتابفروشی فیضیه باز شود و کتاب های سال جدید را با قیمت مناسب به دست طلاب جوان برساند. کتاب های فقه، اصول، ادبیات، منطق، فلسفه و خلاصه خیلی از کتابهایی که مربوط به حوزه و دروس حوزوی هست.
استاد هم برای تحصیل مهم است و البته از نگاه طلبه ها استاد یکی از مهمترین ارکان رشد شخصیت طلبگی است. یکی از شاخصه های یک طلبه این است که شاگرد چه کسی است؟ در ادبیات حوزوی اینطور تعریف شده است که انگیزه حضور در کلاس و درس در اینجا مدرک نیست، برای همین است که از سال هفتم به بعد، انتخاب استاد کاملا با خودشان است. در این کلاس ها حضور و غیابی هم در کار نیست. هر استاد سبک خاص به خود را دارد و شاگرد را بر سبک خود پرورش می دهد.
اعلان کلاس ها هم معمولا به عهده شاگردان نزدیک اساتید است. هنوز روش سنتی اطلاعیه های کاغذی روی دیوار جوابگو است. اوائل سال تحصیلی مرکز شهر قم، دیوارهای محدوده مرکز شهر از اطلاعیه های دروس اساتید به چشم می خورد. این وضعیت در تابلوهای اعلانات مدرسه های علمیه به طور اشباع شده ای تکرار می شود. چندین سری اعلامیه روی هم چسبانده شده اند. طلبه ها می آیند روبروی تابلو و نگاه می کنند و از وضعیت اساتید اطلاع پیدا می کنند.
کلاس ها در مدارس علمیه تشکیل می شود. در مرکز شهر قم، علاوه بر مدرسه فیضیه چند مدرسه دیگر هم هست. مدرسه آیت الله بروجردی، که به مدرسه خان شهرت دارد؛ مدرسه آیت الله گلپایگانی و چند محل دیگر که درس ها در آنها برپا می شود. اینگونه است که مرکز شهر و محدوده اطراف حرم به شکل یک دانشگاه درآمده است. دانشگاهی با دانشکده های پراکنده.
رکن دیگر طلبگی که اول هر سال به چشم می آید هم بحث برای مباحثه است. مباحثه یکی از سنت های دیرین حوزه محسوب می شود. طلبه ها پس از آنکه درس را از استاد گرفتند و مطالعه کردند چند نفری می نشینند و  درس را تکرار می کنند. یک نفر موظف می شود متن را بخواند و توضیح دهد و به اشکال ها پاسخ دهد. در ایام تحصیل، اگر سری به حرم حضرت معصومه بزنید حتما طلبه ها را می بینید که مشغول مباحثه هستند. گاهی اوقات بحث های طلبگی آنقدر بالا می گیرد که برای همه جلب توجه می کند.  آیت‌الله بهشتی و آیت‌الله العظمی‌شبیری‌‌زنجانی که از شاگردان مرحوم آیت‌الله العظمی سیدمحمد داماد بوده‌اند، از مشهورترین هم بحثی‌های دهه ۳۰ شمسی محسوب می‌شوند که بحث‌های داغی داشته‌اند. آیت‌الله محمد یزدی نیز در دهه۴۰، صدایش در مباحثات حتی زائران حرم حضرت معصومه(س) را به کنجکاوی وامی‌داشت تا به تماشای بحث داغ وی بنشینند.مباحثه قوانین خاص خود را دارد که به صورت سینه به سینه از بزرگتر ها به کوچکترها منتقل می شود. مثلا اینکه گروه های بحث نباید بیش از سه نفر باشد. معروف است که برای تعداد افراد حاضر در یک بحث مفید، 2 نفر کم است و 3 نفر زیاد! اینگونه است که طلبه ها با مباحثه هم قدرت بیان شان بالا می رود، هم تمرین تدریس می کنند و  هم اشکال هایشان را در فهم درس بهتر می فهمند. هم مباحثه ای ها هم البته در حوزه داستان جدایی دارند. مباحثه گاهی آغاز دوستی های عمیقی می شود که گاه تا آخر عمر ادامه می یابد. 
طلبه هایی که بومی قم نیستند و ازدواج نکرده اند برای سکونت در حجره می مانند. حجره کلمه ای عربی به معنای اتاق است. از زمان های قدیم در اطراف مساجد اتاق هایی می ساختند که طلاب برای استراحت از آن استفاده می کردند. امروزه بیشتر مدارس علمیه برای سکونت طلبه ها خوابگاه دارند که این خوابگاه ها در اصطلاح طلبگی به حجره معروف است. انتخاب هم حجره ای هم یکی از دغدغه های اول سال است. امام خمینی با بزرگانی مثل مرحوم آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی و آیت‌الله  گلپایگانی در مدرسه دارالشفا هم حجر‌های بوده و دوستی خود را ادامه داد.
اول سال با همه این دغدغه ها زیباست. بیشتر طلبه ها در تابستان به شهرهای خودشان باز می گردند و آغاز سال تحصیلی از شهرهای خودشان به قم می آیند و برای هم خبرهای جدید دارند. حرف ها و حدیث های مردم شان را به قم می آورند. اینگونه است که همانطور که مهر ماه می آید و هوای قم رو به سردی می رود، طلبه ها با دل هایی گرم به فکر  آغاز روند جدیدی برای فهم دین و رفع درد مردم هستند.